Bir zihin felsefesi denemesi

Perşembe, Sabah

Şunu çok duyuyorum: Bedeni iyileştirirsek, her şey iyileşir. Her şey maddedir, maddeden başka hiçbir şey yoktur ve her şey bedendir gibi bir tavır. Bedenin iyileşmesi, her şeyin iyileşmesi için bir alan açıyor. Bedeni iyileştirirsek, her şey iyileşir inancı, çoğu zaman doğru olmayabiliyor, bunu söylerken bile duraksıyorum çünkü egregorların nasıl çalıştığına dair biraz fikrim var, sesli düşünmek için buradayım (ya ne için olacaktım).

Şunu da çok duyuyorum: Zihnim beni sabote ediyor, zihin sabote eder, zihni eğitmek gerekir. Sonda söyleyeceğimi şimdi söyleyeyim, bence zihin eğitmek diye bir şey yok, fizyolojik arayüzü eğitmek diye bir şey var, bizim “zihin bizi sabote eder” düşüncelerimiz, aslında fizyolojik bir problem, bir dikkat problemi, neye ne kadar dikkat verdiğini ya da vermesi gerektiğini hesaplayamayan bir beynin (fizyolojik araç, arayüz, alıcı) gücünü boşa harcaması, çok daha fazla şey için kullanılabilir tabii ki bu güç. Dikkati nasıl yönlendiriyoruz, irade ile. Bir arzu, bir istek, bir ihtiyaç fakat en nihayetinde bir seçim ile sonuçlanan bir denklem, iradenin çıktısı seçim çünkü, (bu yazdıklarımı edebiyat gibi yazmam, yazdıklarımın edebiyat gibi okunması, bilimsel bir tavır ve bilimsel bir makale olmaması bilinçli, en rahat böyleyim, virgüllerimle mutluyum, kim ne anlar diye düşünmeye başlarsam orada çıktı miktarım ve hevesim git gide azalıyor, o yüzden bu yazıları psişik bir usb stick gibi hayal ederek yazıyorum, içsel gözümle ne kadarı görünüyorsa, ne kadarı “yazılmak” istiyorsa, geleceğe notumdur, evet, mistikler için, bir nevi kanallıktır) bilinç bu minvalde, haritanın aydınlanan kısmı, bilinç dışı, bilinç altı haritanın karanlık kısmı, haritada gezmemiz lazım ki harita aydınlansın, ya da içeri gitmemiz lazım ki aydınlattığımız alan artsın, bilincimiz genişlesin, derinleşsin, öyle ki “aydınlanma” fenomeni aslında haritanın tamamen aydınlandığı bir anı temsil eder, bu deneyim, herhangi birinde, herhangi anlarda gerçekleşir, bunu sürdürmek bir irade işidir, yani bir istek, bir arzu, bir ihtiyaç ama, az önce de dediğim gibi, en nihayetinde, bir seçim işi.

Zihin felsefesi yapıyorum, demek isterdim, bununla övünmek de isterdim, bundan bir cv yapmak da isteyebilirdim, bunun için ders verme fikriyle pek barışık olmayabilirim, belki kendi halimde dersler vermeye ikna olsaydım, fi tarihinde, o zaman ben zihin felsefesiyle uğraşan bir felsefe profesörüyüm demek işine sırtımı dayayabilirdim.

Şimdi, biraz bizden size dönelim, benimle gelin, bu son paragraftaki dikkat, nerede? Geçmişte. Artık olmayan, zaman okunun şimdisinde veya ilerisinde olmayan, gerisinde olan, geçmiş. Odağın burada olması, ne işimize yaradı, tane tane düşünelim. Bu düşünme işinin, nasıl olduğunu da, ya da bir şeyi hatırlamanın nasıl olduğunu da, düşünelim. Her şey hatırlamadır diyen Platon’un da ne demek istediğini düşünelim. Beyin zihin üretir mi, düşünce üretir mi, bilinç üretir mi, sorularına da eğilelim. Çünkü iyi sorular bunlar. Bunları anlamadan, zamanı da, mekanı da, geri kalan hiçbir şeyi de, anlamak, derinleşmek, ya da, haritayı aydınlatmak, pek kolay olmayabilir. Tüm mitolojilerde geriye bakmak, geriye dönmek, arkayı dönmek, bizi oraya bağlayan, orada tutan, orada hapseden şeyler olarak anlatıldıysa, burada mitolojinin masalsılığından daha öte bir şey var, diye de düşünüyorum (eh, masallar anlatıldıkça gerçek olmaz mı?), (olur), (hangi masalları anlattığımıza dikkat ediyor muyuz?), (bir masal olduğumuzun farkında mıyız?), geçmiş zaten “aydınlanmış” veya “deneyimlenmiş” bir harita alanı değil mi, deneyimlediğimiz şeyi, tekrar tekrar deneyimlemenin ne alemi var, öyle değil mi, deneyimlediğimiz şeyin içinden, deneyimlemediğimiz şeyleri gözlemlemek, deneyimlediğimiz ama deneyimlediğimizin hatalı olduğunu düşündüğümüz, örneğin bir şok tepkisi vermişizdir ve bunun sonradan farkına varıyoruzdur, yine de, bu farkındalığın terapötik etkileri yadsınamayabilir, ama daha pratik bir yerden, geçmişe odaklanmak, mitolojiler bile aynısını söylüyorken, odağı geçmişe çevirmek, nasıl bir fayda sağlar bize? belki bazı faydalar sağlar, ama odağın şu anda olmamasını haklı çıkaracak ne olabilir, diye sorduğumuz zaman işler değişir. çok şiir olmaya başladı. Bu arada.

Ben cümlelerimi toparlamayacağım, okuyucu kendini vererek tüm varoluşuyla yazılanı ve yazılanın arkasındakini, bir sünger gibi emecek. Başka yolu yok, değil elbette, ama cümleler düzeldikçe, kolaylaştıkça, güzelleştikçe, arkasındaki enerjiyi okuma deneyiminin küçüldüğünü görüyorum. İnsanın, anlamak için geri dönmeyi, başa dönmeyi de göze alması lazım. Anlamadığını, anlamamış olabileceğini, anlamaya değer bir şeylerin olduğunu ve yine de anlamamış olabileceğini, anlamıyorsam anlaşılacak bir şey de yoktur, zamanımı boşa harcayamam, demeden, kabul etmesi lazım, bir cümleye “bu nasıl cümle ya” derken, “acaba kaçırdığım bir şey mi var” demesi, kendinden şüphe etmesi, sınırlı ben’in sınırlarını eritir, bence (hala) iyi bir antrenman. zor şeyler okumak, iyi bir antrenman. ben zor olsun diye yazmıyorum, görüntü zor olursa, arkası, içi, derini, nasıl diyorsanız, daha kolay, sünger gibi, alınabiliyor. bu var. (bir tüyo, daha da kolay yükleniyor, serbest çağrışım adını koyamadığım kapıları açabiliyor, bazen rüyalar da öyle)

Kanallığın mekanizması, kanallığın, nasıl desem, mekaniği desem daha da iyi sanırım, evet mekaniği, niyetin mekaniği de anlatılabilir çünkü buradan, niyetin arkeolojisi de anlatılabilir, hep daha öncesini düşünmek gerek diyen bir dikkat-kapıcı, dikkat-kapan var gibi hissettiğim oluyor, bu soru iyi ama, bu soruyu sormaktan önce, şunları sormak ve onları cevaplamak, onları açıklamak lazım, bir kavrayışı, dil ile sınırlandırmak lazım, okuyucunun zihin ekranında bir resim çizmek lazım, ama bununla yetmez, enerjisini de, titreşimini de geçirmek lazım, o yüzden bu mistik kabın içine, ilahi ışığı doldurabildiğim kadar, doldurabildiğim kadar ve aktığı kadar, ilahi ışık çünkü, olan her şeyin arkhesidir, ilksel göl, deniz, okyanus, ilksel su. İlksel süs havuzu.

Neden su diye hep merak etmişimdir, her şey ışıktır (elbette), fakat her şey sevgidir de, bu realite için, her şey sudur da denebilir mi? (Abartı)

Peki şöyle düşünsek, zihin, her şeyi kapsayan bir şey. Düşünceler de orada. Tasarılar. Planlar. Tahminler de orada. Bilinmezliklerin bilgisi de. “Bilmiyorum” da orada. Bir örümcek ağı gibi. Tam olmadı. Örnek vererek anlatmak pek de kolay değil. Tekrar deneyelim.

Zihin, her şeyi kapsayan bir şey. Beynimiz zihin üretiyor, düşüncesine yakın değilim. Beynimiz, zihin ile (her şeyi kapsayan şey) dil ötesi bir iletişim kuruyor, bu dil ötesi iletişim, beyin (aslında sinir sistemi desek daha da doğru olabilir) aracılığıyla dekode oluyor (beyin, sinir sistemi, bu minvalde bir dekoder işlevi de görüyor desek, yerindedir, 90’ları yaşamışlar için harika bir analoji), bu dekode olmuş iletişimin çıktısı, görüntüler, cümleler, belki sesler, kokular oluyor (duyumsama da, yani duyular aracılığıyla dışarısıyla iletişim kurmak da, günün sonunda, bir dekode etme süreci içeriyor), elbette ki, geçmişte yaşadıklarımız da olabilir (işte, buna hatıra diyoruz), bir gülün bizde uyandırdığı bir anı gibi.

Bellek de, elbette, (bence), bir hard disk gibi, beyinde “depolanan” bir şey değil, ön bellek fikrine daha yakınım, yani yeteri kadar dikkatimizi verdiğimiz, içinde yoğun duygu barındıran (travmatik anlar gibi), rutin veya alışkanlık edindiğimiz, kısaca, antrene olduğumuz bilgiyi önümüze daha hızlıca çıkaran bir fizyolojik mekanizma, buna yakınım, ama bir bavul var ve tüm deneyim girdimiz bu bavulun içinde, bu bavul da beynimizin küçücük bir bölümünde, fikrine hiç yakın değilim, burada olan şey az önceki açıklamalarla, daha kolay anlaşılabilir diye düşünüyorum.

Zihin (her şeyi kapsıyor) ve biz (odağımız, dikkatimiz kadarını kapsıyoruz, bu da şu demek, dikkatimizi ufuk çizgisine verirsek, genişlediğimizi hissediyoruz, genişliyoruz da, en azından ferahlıyoruz, odağımızı, dikkatimizi, elimizdeki telefonun küçücük ekranına verirsek, küçülüyoruz, gördüklerimizden bağımsız), zihne (bu doğru bir yazım mı?) fizik bedenimizle değiyoruz, dil ötesi bir iletişim kuruyoruz (hatta bu ilk temasın yaşandığı, “zihinsel beden” diye daha süptil bir bedenimiz de var, ama bunu şimdilik bir kenara bırakalım), bizim dekoderimizde, (beynimiz, merkezi sinir sistemimiz), bir filtre oluşuyor (biz yaşadıkça), bu süptil ızgaraların arası kapanıyor, bazen farklı şekiller alıyor, gelen bağımsız, bağsız, bağlantısız veri yığınını, “bir şekilde” (bize uyan, alışkın olduğumuz, kendimizi alıştırdığımız, seçtiğimiz şekillerde) alıyoruz. Daha algı kısmında değiliz. Bu “bir şekilde” aldığımız, ya da değdiğimiz, veri yığını, dil ötesi bir halden, görüntülere, cümlelere, belki seslere, kokulara dönüşüyor, şimdi algı kısmındayız, çünkü dil ötesi verinin algı spektrumuna girebilmesi için, bu ızgaralardan geçmesi gerekiyor. Yoğun duygu yüklü anlarda, şok anlarında, ani gelişmelerde, bu ızgaralar bir anda açılabiliyor ya da bir anda kapanabiliyor, diye de görüyorum. Bir hard disk, 1gb kapasitedeyse, biz 10gb veri yüklemeye çalışırsak, bu olmaz, hard disk yanar, ya da yanmamak için, bağlantıyı koparır, veri aktarımını bir yere kadar alır, bir yerden sonra hata verir, alamadığını duyurur. Ben insanda, “alamama” diye bir geri bildirim olduğunu düşünmüyorum, bir şekilde, alıyoruz, ama filtreli ama filtresiz, aldığımızı algılıyoruz ya da algılayamıyoruz, anlıyoruz ya da anlayamıyoruz, ama alıyoruz. Bu alma durumu, bir anda alma durumu, bir anda almaya kapanma durumu ya da, mesela, stres olarak çıkabiliyor, ya da, bir dengesizlik olarak diyerek toparlayayım.

Burası zaman göreliliğine de bağlanıyor, çünkü çok keyif aldığımız bir ortamda, etrafa oyun gözüyle bakıyoruz, benliğimiz ortama eriyor, almaçlarımız açık, filtrelerimiz düşük, ızgaralarımız geniş, o kalabalıkla, o ortamla, orasıyla bir olma deneyimini yaşayabiliyoruz, zamanın büküldüğü yerler buralar işte.

Bir de tabii, tüm bunlar, aynı anda oluyor, bizim anlamlandırma sürecimiz, zamanı bir nedensellik aracına dönüştürdüğü için, önce veri geldi, sonra dil ötesinden dile dekode oldu, sonra biz anladık veya anlamadık gibi anlatıyoruz tüm bunları.

Kısaca, “zihnim bana ihanet ediyor” değil, bu bir odak problemi, dikkat verme problemi, “dikkatimi toplamayı seçemiyorum, dikkatimi doğru yönlendiremiyorum, bununla ilgili ne yapmam gerekiyor bilmiyorum” daha doğru bir cümle. “Bununla ilgili ne yapmam gerekiyor bilmiyorum” diyenlere de, dikkatim nerede sorusunu sormak mesela, benim işime çok yarıyor. Kendimi bir durumun içinde küçülttüğümü, bir duruma bakış açımın küçük olduğunu, bir çıkmazda olduğumu hissettiğimde, kendimi antrene ettiğim üzere, artık sinir sistemimin de bu dekode etme işlemine alıştığı üzere, dikkatimi nereye çevirirsem daha doğru, derken bulabiliyorum kendimi. (Otomatikleşiyor, sadece antrenman işi)

Bu antrenman devam ettikçe, bahsettiğim “bir şekilde” almalarımız da değişiyor, çünkü, yine, fatura öderken her şeyin bir olduğu fikri ne işimize yarayacaktan, fatura öderken bile her şeyin bir olduğunu hatırlıyorum, demeyi, ve bunun gerçekten ne demek olduğunu, ne işe yaradığını anlamaya, ya da buna dil ötesi de olsa, değmeye başlıyoruz.

Bir de, “bilinçaltımızı yeniden programlama” diye, ne olduğunu anlamlandıramadığımız, yapanların da ne yaptıklarını bilmediğini düşündüğüm şeyler yerine, bu denemeden de yola çıkarak, “alma, değme şeklimizi yeniden programlamak” daha doğru bir işaret olabilir. Çünkü düşünsenize, bilinçaltımı yeniden programladım ve her şey yolunda, bir şeyler ters gidince, bilinçaltım bana ihanet ediyor, olacak yine, iyi programlayamadım, iyi kodlayamadım, falan gibi şeyler, yorumlama şeklimizi değiştirmek daha kolay değil mi, bu antrenmana değmez mi, orada çalışan şey ne olursa olsun?

Tabii, zihin her şeyi kapsar, her şey zihindir, her şey bilinçtir, ve bunlar arasındaki farkları irdelemeye devam etmeyi önemsiyorum. Çünkü, dile geldiği anda, zaten ne ifade ettiğini önemsememiz gerekiyor, dile geliyor çünkü, dile gelemeyen tarafları da var, o yüzden meditasyon yapıyoruz. Dile gelmeyenlerle de iletişim kurabilelim diye, deyim yerindeyse, yeni diller geliştirebilelim diye, kendimize özgü. Neyse.

Hiçbir şeyin bize ihanet ettiği yok. (Öyle görünse bile)