Paulo Coelho’nun Melekler’ini bir solukta okudum. Kendisinin okült eğilimlerini bilsem de, anlatılanların bir kısmını eksik (ya da, bunu söyleyeceğim sanırım, yanlış) bulsam da, bence harika bir ifşa mekanizması, ifşaat (böyle diyebiliyor muyduk?). Doğru mesaj, doğru medyum (medyanın tekili olarak), bir yandan da, bu bir hypersigil mi diye de düşündürdü. Eh, sonuçta, bir şeye milyonlar dahil oluyorsa, ve, biri, “bakın bunlar aslında gerçek” diyorsa, işte, bundan kolay bir bilinçaltı çalışması var mı? (Medyanın sunduğu haberleri de göz önünde bulundurabiliriz, haberlerin daima gerçeği yansıttığını düşünüyorsak, bu fikir çalışmayabilir tabii, aslında, çok daha iyi çalışır, bir medya patronunun, sırf birileri istedi diye, gerçeği çarpıtmayacağını düşünmek, medyanın asi bir sesinin, sırf birileri istemedi diye, doğruyu söylemekten caymayacağını düşünmek, çoğuna naiflik gibi gelebilir, kendi adıma konuşmadım, işte Coelho bunu çok iyi yapıyor, bence)
Melek kelimesine daha da mesafeli olmayı seçiyoruz, özellikle seküler bir gözlükten. Mistiklerle, spiritüel uğraşlar edinmişleri burada da ayırıyorum. Hayatta ne istiyorsak onu kendimize çekebilirizden öteye gidemeyen bir koça meleklerden bahsetmek bizi deli konumuna sokabilir.
Bir de, melekleri, insansılaştırmak, insanın anlamasını kolaylaştırmak için, insansı atribüler (müthiş bir kelime seçimi oldu) vermek, işte, antropomorfizm (teolojinin önemli bir konusudur, Tanrı’ya da, O’nu daha iyi anlamak için, insansı özellikler atfederiz, mesela Tanrı “konuşur”, halbuki konuşmak insana özgüdür), bu antropomorfizm işi de, bence, bir noktada, sekülerin kafasını karıştıran şey. Yazanı olduğu gibi, bilimsel bir makale gibi, bir gazete haberi gibi (ki ne kadar fazla alt metni vardır), bir köşe yazısı gibi (kim bilir kim yazdırdı, bağımsız medya ne kadar bağımsızdır, benim sözlerim değil) okuma sorunu. Bir de, tabii, antropomorfizm ile beraber, insan yaşantısının atribülerinin de, bu diğer varoluş mertebelerine nüfuz etmesi. İnsan aynı anda iki yerde olamaz (zannediyoruz) dolayısıyla melekler de olamaz, diye düşünüyoruz. Yirmi dört saat sonra, yani yarın, diyoruz, aynı zaman mekanizmasının melekler için de varolduğunu, düşünüyoruz. Düşünebiliriz, ama bu kafamızı karıştırabilir. İnsanın üç boyutlu gerçekliğinde (diğer gerçeklikler de var) ileri akan tek yönlü bir zaman var (çünkü, mesela, dünyanın dışına çıktığımızda, saat tarih ne, saat kaç, gördüğümüz üzere, zaman, özellikle üç boyutlu gerçekliğin içindeki, tek yöne akan, lineer zaman, insan merkezli bir yaklaşım) Zamanı boyutsal idrak etmeye başladığımızda işler değişir ve aslında kolaylaşır. Melek kelimesine bakışımız için de öyle.
Melekleri bilinç mertebeleri olarak düşünelim. Kozmostaki hiyerarşiye, görevlere, amaçlara hiç odaklanmadan. Bilinç mertebeleri. Hatırlatıcılar olarak düşünelim (aslında, ne hatırlatıcı değil ki?).
Şöyle düşünelim, berbat bir gün geçiriyoruzdur, ama berbat bir gün (kime göre, neye göre), her şey ters gidiyordur (kime göre, neye göre), ve küçücük bir köpek, masum gözleriyle yanımıza yatar, kafasını uzatır, onu sevmemizi ister, işte, o anda, berbat bir gün mü geçiriyoruzdur? Bilincimiz genişler, derinleşir, kendimizi içinde bulduğumuz durumdan özgürleşiriz (bir anlığına bile olsa), (eh, zaten, bir andan başka, ne var ki?). Kendimizi içinde bulduğumuz duruma, kendimizi, kendimizin soktuğunu bile anlayabiliriz (bazen anlamayabiliriz).
İşte, kısaca, melekler, parantez aralarıdır. Bizi büyütür, zihnimizi, kalbimizi, bakışımızı, anlayışımızı büyütür, genişletir, derinleştirir. Bilgeliğimizi, hatırlatır, aydınlatır.
Aydınlanma işi, özellikle gençliğinde bilgisayar oyunları oynamış jenerasyon için, şöyle özetlenebilir: Bir harita var, karakteriniz haritanın bir kısmını görebiliyor, haritada gezmeniz lazım ki, haritanın kalanı da aydınlansın. Aydınlanma budur, melekler de, bizi genişleten, yardımcılardır, bilinç mertebeleridir, bizim için, geçtiğimiz (ya da geçeceğimiz) yollara, ilk ışığı yansıtanlardır (ki gölgelenmesin).
Teşekkürler, Paulo.